Spartak (Spartacus)

Spartaküs (Spartacus) je historijska epska drama američke produkcije iz 1960. u režiji Stanleyja Kubricka. U glavnoj ulozi je Kirk Douglas, koji je ujedno i producent filma. Film traje oko 198 minuta. Po izlasku je bio Universalov film s najvećom zaradom do tada. Osvojio je četiri Oscara (Peter Ustinov za najboljeg sporednog glumca); na dodjeli Zlatnih globusa proglašen je najboljim dramskim filmom. Godine 2017. uvršten je u Nacionalni filmski registar SAD-a.

Priča se zasniva na Trećem ropskom ratu, vođenom između 73. i 71. p. n. e. Spartak, prodan kao rob, odgaja se u gladijatorskoj školi; nakon igara priređenih u čast senatora Crassusa (Laurence Olivier) vidi njegovu pokvarenost i podiže ustanak. Robovska vojska napreduje s juga prema sjeveru i pobjeđuje rimske legije. Jean Simmons igra Variniju, Spartakovu izmišljenu suprugu, Peter Ustinov vlasnika gladijatorske škole Batiatusa, Charles Laughton senatora Gracchusa, a Tony Curtis roba Antoninusa.

Scenarij pripada Daltonu Trumbu; adaptiran je prema romanu Howarda Fasta iz 1951. Douglasova kompanija Bryna Productions, ubrzo nakon početka snimanja, smijenila je režisera Anthonyja Manna i na njegovo mjesto dovela Kubricka, s kojim je ranije radila na filmu Paths of Glory; to je jedini film nad kojim Kubrick nije imao potpunu umjetničku kontrolu. Otkrivanje identiteta Trumba, koji je bio na crnoj listi, kao scenariste doprinijelo je okončanju crne liste u Hollywoodu.