Genco Erkal

Genco Erkal Kimdir?

28 Mart 1938'de İstanbul'da, deniz subayı Reşat Bey ile dönemin tanınmış terzilerinden Nebahat Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelen Genco Erkal, Galatasaray Lisesi'nde yatılı okuduktan sonra ortaöğrenimini Robert Koleji'nde tamamladı, yükseköğrenimini ise İstanbul Üniversitesi'nde sürdürdü. Öğrencilik yıllarında tiyatroya duyduğu ilgiyle amatör Genç Oyuncular topluluğunda sahneye çıktı, ailesinin mesafeli tutumuna rağmen bu tutkusundan vazgeçmedi ve 1957'de topluluğun kurucuları arasında yer aldı. Muhsin Ertuğrul'un daveti üzerine profesyonel tiyatroya adım attı; ilk profesyonel rolünü Kenter Tiyatrosu'nun "Çöl Faresi" oyununda üstlendi ve 1959'dan itibaren Türkiye'nin önde gelen özel tiyatro topluluklarında oyuncu ve yönetmen olarak çalıştı.

1969'da, Türkiye'de politik tiyatronun gelişiminde öncü rol üstlenen Dostlar Tiyatrosu'nu kurarak ömrü boyunca sanat yönetmenliğini sürdürdü. 1965'te Nikolay Gogol'un öyküsünden uyarladığı Bir Delinin Hatıra Defteri'ni Türkiye'de Batılı anlamda metne dayalı sahnelenen ilk tek kişilik oyun olarak sahneledi; yıllar içinde üç farklı yorumla defalarca oynadığı bu eserle özdeşleşerek tek kişilik oyunun ustası unvanını kazandı. Aziz Nesin, Haldun Taner, Nâzım Hikmet, Behiç Ak ve Yaşar Kemal gibi pek çok yazarın eserlerini sahneye uyarladı, senfonik konserlerde anlatıcı olarak da sahne aldı.

Sinemada At (1982) ve Faize Hücum (1982) filmleriyle Antalya Film Festivali'nde iki kez Altın Portakal en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı; 1983 yapımı Hakkâri'de Bir Mevsim'deki rolü, filmin Berlin Film Festivali'nde Gümüş Ayı Jüri Özel Ödülü almasına katkı sağladı. Camdan Kalp (1990), yönetmenliğini de üstlendiği Keşanlı Ali Destanı (1988) ve Prensesin Uykusu (2010) gibi yapımlarda da rol aldı. 2021'de hükümeti eleştiren tweetleri nedeniyle Cumhurbaşkanı'na hakaretten yargılandığını açıkladı. 31 Temmuz 2024'te İstanbul'da lösemi nedeniyle hayatını kaybettiğinde 86 yaşındaydı; anısına Eskişehir'de adını taşıyan bir sahne açıldı ve "Genco Erkal Emek ve Onur Ödülü" 2026'da ilk kez sahibini buldu.