Bülent Ersoy

Bülent Ersoy — Tərcümeyi-hal

Bülent Ersoy (d. 9 iyun 1952) — türk klassik musiqisinin və ərəbəsk musiqinin ən tanınmış ifaçılarından biri olan müğənni və aktrisadır. Doğulanda aldığı ad Bülent Erkoçdur. Geniş səs diapazonu və güclü ifa tərzi ilə tanınan sənətçi uzun illərdir ki, ictimaiyyətdə «diva» adlandırılır.

Musiqi ilə uşaq yaşında maraqlanmağa başladı. Gənclik illərində İstanbul Bələdiyyə Konservatoriyasına daxil oldu; burada uzun müddət qalmadı və təhsilini Melahat Pars ilə Rıdvan Aytan kimi müəllimlərin yanında xüsusi dərslərlə davam etdirdi. 1970-ci illərin lap əvvəlində İstanbul qazinolarında səhnəyə çıxmağa başladı və ilk valını 1971-ci ildə Lüzûm Kalmadı və Neye Yarar Gelişin adlı iki mahnı ilə buraxdı. 1974-cü ildə dövrün ən nüfuzlu səhnələrindən olan Maksim Qazinosunda proqram verməyə başladı; pop və ərəbəsk musiqinin bazara hakim olduğu bir dövrdə klassik Osmanlı-türk repertuarından seçdiyi əsərlərlə gözlənilməz satış uğuru qazandı.

Qırx ildən artıq davam edən yazı həyatı boyunca otuzdan çox albom buraxdı. Bir Tanrıyı Bir De Beni Unutma, Orkide, Yüz Karası, Düşkünüm Sana, Yaşamak İstiyorum, Biz Ayrılamayız, Ablan Kurban Olsun Sana, Sefam Olsun və Benim Dünya Güzellerim önə çıxan işləri sırasındadır. Ümit Hırsızı, Geceler, Beddua, Maazallah, Biz Ayrılamayız, Sefam Olsun və Bir Tanrıyı Bir de Beni Sakın Unutma kimi mahnıları Türkiyədə nəsillər boyu dinlənildi. 1990-cı illərdə televiziyada öz proqramı Bülent Show ilə ekrana gəldi, sonrakı illərdə Ben Bilmem Eşim Bilir kimi layihələrdə yer aldı; sevənləri arasında «Ablan» deyə anılması bu dövrdə yerləşdi.

Musiqi karyerasına paralel olaraq kinoda da çalışdı. 1976-cı il istehsalı Sıralardaki Heyecan ilə başlayan aktyorluq yolu Ölmeyen Şarkı, İşte Bizim Hikayemiz, Beddua, Yüz Karası, Acı Ekmek, Asrın Kadını və İstiyorum kimi filmlərlə davam etdi. Rol aldığı layihələrin bir hissəsinin musiqilərini də özü hazırladı; bu filmlərin çoxu adını daşıdıqları mahnılarla birlikdə xatırlanır.

Karyerasının ilk illərində kişi səs sənətçisi kimi səhnəyə çıxan Ersoy 1981-ci ildə Londonda keçirdiyi əməliyyatla cins dəyişikliyi prosesini tamamladı və həmin gündən sonra qadın kimi yaşadı; doğulanda verilən Bülent adını isə işlətməyə davam etdi. Bundan sonra Türkiyədə səhnəyə çıxması qadağan edildi və hüquqi tanınma üçün illərlə davam edən məhkəmə mübarizəsi apardı; bu dövrün bir hissəsini xaricdə keçirdi. Qanunvericiliyin dəyişməsi ilə 1980-ci illərin sonunda ölkəyə və səhnələrə qayıtdı, qısa müddətdə əvvəlki populyarlığını da ötdü. Türkiyənin ən çox danışılan sənətçilərindən biri olan Ersoy ölkədəki LGBT icması üçün də simvol ad sayılır.