Το Πείραμα (Deney)

Deney (Das Experiment), Oliver Hirschbiegel'in yönettiği 2001 yapımı Alman psikolojik gerilim filmidir. Senaryo; Mario Giordano, Don Bohlinger ve Christoph Darnstädt imzası taşır ve Giordano'nun, Philip Zimbardo'nun 1971'deki Stanford hapishane deneyinden esinlenerek kaleme aldığı Black Box adlı romanına dayanır.

Filmde araştırmacılar, insanların içgüdüsel davranışlarını incelemek amacıyla ücret karşılığı yirmi gönüllüyü sahte bir hapishaneye kapatır: sekiz kişi gardiyan, on iki kişi mahkûm rolü üstlenir. Başlangıçta eğlenceli bir oyun gibi görünen düzenek kısa sürede ciddiye biner; gardiyan rolündeki katılımcılar gerçek birer otorite figürü gibi davranmaya başlar ve şiddet adım adım tırmanır. Para için gelen yirmi kişi, rollerinin içine hapsolurken deneyi yürüten bilim insanları da kontrolü yitirir. Filmin perdeye yansıttığı tırmanış, gerçekte yaşananların ötesine geçer; öyle ki gerçek deneyin yürütücüleri, filmin 'gerçek olaylara dayanmaktadır' ifadesine karşı açtıkları davayı kazanmıştır. Başrollerde Moritz Bleibtreu, Christian Berkel ve Andrea Sawatzki yer alır. Film Türkiye'de 21 Haziran 2002'de vizyona girmiştir.