Biyograficim
Deney

Deney

Film · 2001 · 15 kişi

Oliver Hirschbiegel imzasını taşıyan Deney (Das Experiment), 2001'de çekilmiş bir Alman psikolojik gerilimidir. Konusu, Philip Zimbardo'nun 1971'de yürüttüğü Stanford hapishane deneyine yakındır. Senaryo, Mario Giordano'nun 1999'da yayımlanan Black Box romanına dayanır ve Giordano'nun yanı sıra Don Bohlinger ile Christoph Darnstädt tarafından yazılmıştır. Film, Typhoon Films ve Fanes Film yapımıdır; Türkiye'de 21 Haziran 2002'de vizyona girdi. 2010'da aynı hikâyeden The Experiment adıyla Amerikan bir uyarlama çekildi.

Bir grup bilim insanı, insanların içgüdüsel dürtülerini ölçmek için sahte bir hapishane kurar. Para karşılığı çalışan yirmi gönüllüden sekizi gardiyan, on ikisi tutuklu olur. Her şey bir oyun gibi başlar, ama gardiyan rolündekiler otoriteyi gerçekten benimsedikçe ortam sertleşir ve şiddet adım adım büyür. Gönüllüler rollerinin esiri olurken deneyi yöneten bilim insanları da kontrolü kaybeder. Başrollerde Moritz Bleibtreu, Christian Berkel, Oliver Stokowski ve Andrea Sawatzki yer alır; kadroda Wotan Wilke Möhring, Polat Dal ve Justus von Dohnányi de bulunur.

Film Stanford deneyinin birçok olayını yansıtsa da etkiyi güçlendirmek için şiddet ve cinsellik ekler; fark özellikle finalde belirginleşir. Gerçek deneyi başlatanlar, filmin 'gerçek bir olaya dayanır' alt başlığına karşı dava açıp kazandı. Müziği Alexander Bubenheim'a aittir.

YönetmenOliver Hirschbiegel
Yapım ŞirketiTyphoon Films

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Oyuncular

Yalnızca sitemizde profili bulunan oyuncular listelenir.

Moritz Bleibtreu Moritz Bleibtreu Sinema oyuncusu · 55 yaşında Fatih Akın Fatih Akın Film yönetmeni · 53 yaşında Christian Berkel Oliver Stokowski Wotan Wilke Möhring Polat Dal Danny Richter Peter Fieseler Justus von Dohnányi Timo Dierkes Antoine Monot Jr. Lars Gärtner Markus Klauk Ralph Püttmann Edgar Selge

Kadrosu ortak yapımlar

Yönetmenin diğer yapımları

Farklı gözlerle

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Hirschbiegel'in asıl başarısı, kapalı bir düzeneği adım adım tırmanan bir gerilime dönüştürmesi: deneyin kontrolden çıkışı seyirciye bir tez gibi değil, giderek artan bir basınç gibi geçiyor. Sorun, filmin bu kurulu sistemi sonunda kendine yetmez bulması. Stanford deneyinden yola çıkan bir anlatı, etkiyi artırmak için eklenen şiddet ve cinsellikle türün alışıldık kalıplarına kayıyor; fark özellikle finalde belirginleşiyor. Bence ilk yarının soğukkanlı gözlemciliği, son bölümün gerilim sineması refleksleriyle gölgeleniyor. Yine de rol ile kimlik arasındaki çizginin silinmesini bu kadar yalın anlatan Alman yapımı az.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Deney'in bugün hâlâ konuşulmasının nedeni, otoritenin ne kadar kolay içselleştirildiğine dair sorusu. Para karşılığı gelen sıradan gönüllülerin üniforma ve yetkiyle başka insanlara dönüşmesi, kurumların bireyden daha güçlü olabileceğini hatırlatıyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir ayrım var: film gerçek bir deneyden esinleniyor ama ona sadık değil. Deneyi gerçekten yürütenlerin 'gerçek bir olaya dayanır' ibaresine karşı dava açıp kazanması, kurmaca ile belgenin sınırını ciddiye almak için iyi bir uyarı. Filmi bir sosyal psikoloji dersi gibi değil, o soruyu dramatize eden bir yorum olarak okumak daha doğru.

Aksiyon ve Gerilim Meraklısı Temposu, gerilimi ve sahneleri önde tutan, yavaş dramalara sabrı az bir bakış.

Gerilim tarafında film işini biliyor. Başta bir oyun gibi duran kurallar adım adım sertleşiyor ve her sahne bir öncekinden daha tehlikeli. Tempo hiç düşmüyor, çünkü tehdit dışarıdan değil, aynı odadaki insanlardan geliyor. Uyarı da şu: şiddet giderek ağırlaşıyor, rahatsız edici anlar az değil. Hafif bir gece filmi arayan için doğru seçim değil.

Bunlar okur yorumu değildir: editörlerimizin farklı izleyici bakış açılarıyla, yapay zekâ desteğiyle hazırladığı kısa değerlendirmelerdir. Okurlarımızın yorumları aşağıdadır.

İncelemeler (0)

Giriş Yap İnceleme yazmak için giriş yapın.

Yorumlar