Ruhi Su

Ruhi Su Kimdir?

Mehmet Ruhi Su, I. Dünya Savaşı sırasında ailesini kaybedip Van'dan Adana'ya getirilmiş, önce yoksul bir aileye evlatlık verilmiş, ardından Ermeni yetimleri için kurulan Adana Darüleytâmı'nda büyümüştür; doğum yılı 1912 olarak kayıtlıdır ama tam tarih bilinmemektedir. Kuleli Askeri Lisesi'nden 1931'de mezun oldu, on yaşında başladığı kemanla önce Riyaseticumhur Filarmoni Orkestrası'nda çalıştı, sonra şan çalışmalarına yönelerek Ankara Devlet Konservatuvarı Opera Bölümü'nün kabul ettiği ilk dört öğrenciden biri oldu ve 1942'de mezun olup Devlet Operası'na girdi; on yıl boyunca Madame Butterfly, Tosca ve Rigoletto gibi operalarda bas-bariton olarak sahne aldı. 1951 TKP tevkifatı kapsamında 1952'de tutuklanıp beş yıl hapis yattı; bu, opera kariyerine son verdi. Cezaevindeyken 1957'de sonradan eşi olacağı Sıdıka için söylediği Mahsus Mahal türküsüyle tanındı. Tahliyesinin ardından Anadolu'yu dolaşıp türkü derledi, radyoda söylediği bir türkü "sınıf ayrımı propagandası" gerekçesiyle işine son verdirdi; 1975'te Dostlar Korosu'nu kurdu. İlk pasaportunu ancak 1977'de alabildi ve Avrupa ile Avustralya'da konserler verdi; prostat kanseri tedavisi için istediği yeni pasaport reddedilince Heinrich Böll ve Günter Grass dahil altı Alman yazar onun adına Kültür Bakanlığı'na başvurdu, izin çok geç çıktı ve 20 Eylül 1985'te İstanbul'da öldü. Cenazesi, 12 Eylül darbesi sonrası ilk büyük kitlesel gösteriye dönüştü; 160 kişi gözaltına alındı.