Aşık Veysel

Aşık Veysel Kimdir?

Veysel Şatıroğlu, herkesin tanıdığı adıyla Âşık Veysel (25 Ekim 1894 – 21 Mart 1973), Türk halk ozanı, şair, besteci ve bağlama icracısıdır. Osmanlı Devleti döneminde, Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde dünyaya geldi; Afşar boyunun Şatırlı obasından Gülizar ile Ahmet Şatıroğlu'nun çocuklarından biriydi. Alevi kültürü içinde yetişen sanatçı, Anadolu âşıklık geleneğinin önde gelen temsilcileri arasında anılır.

Veysel, daha yedi yaşındayken görme yetisini yitirdi ve ömrünün geri kalanını görme engelli olarak geçirdi. Bu durum sanatını da derinden etkiledi: türküleri genellikle hüzünlü bir tonda olup dünyayı göremeyen birinin algısıyla seslenir. Şiirlerinde ahlak, sevgi, inanç, yaşam ve ölüm, hoşgörü, birlik ve beraberlik, vatanseverlik ile doğa temalarını işledi. Sazdaki ustalığı ile Türkçenin yalın ama güçlü kullanımı, onu Anadolu'nun en çok tanınan saz şairlerinden biri hâline getirdi.

En sevilen türküleri arasında Uzun İnce Bir Yoldayım, Dostlar Beni Hatırlasın, Kara Toprak ve Güzelliğin On Para Etmez sayılır; bu eserler yalnızca halk müziğinin değil, Türk edebiyatının da klasikleri kabul edilir. 1945 tarihli Atatürk'ün Ağıtı gibi ilk dönem kayıtlarının yanı sıra, kendi sesinden derlenen türküleri yıllar içinde Sivas Ellerinden, Ömür Kervanı, Anlatmam Derdimi Dertsiz İnsana, Aşık Veysel Klasikleri ve Aşık Veysel Radyo Kayıtları gibi çok sayıda albümde toplandı.

Eserleri sonraki kuşak sanatçılarca defalarca yeniden seslendirildi; Tarkan, Barış Manço, Gülden Karaböcek, Selda Bağcan, Haluk Levent, Belkıs Akkale ve Hümeyra bunlardan bazılarıdır. Etkisi Türkiye sınırlarını da aştı: Amerikalı elektrogitar virtüözü Joe Satriani, 2008'de çıkardığı albümünde kendi bestelediği Aşık Veysel adlı enstrümantal parçaya yer verdi. Google, 25 Ekim 2017'de ozanın 123. doğum gününü bir doodle ile andı.

Âşık Veysel, 21 Mart 1973'te akciğer kanseri yüzünden doğduğu köyde hayata veda etti. Ölümünden sonra da unutulmadı: 2022'de "vefa" kategorisinde Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verildi. Aralık 2022'de yayımlanan cumhurbaşkanlığı genelgesiyle, ölümünün 50. yıl dönümü olan 2023 Türkiye'de "Âşık Veysel Yılı" olarak kutlandı; aynı yıl Türkiye'nin yanında Azerbaycan, Macaristan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Makedonya, Ukrayna ve Özbekistan'ın desteğiyle UNESCO'ya bir anma yılı önerisi sunuldu.