Mercan Dede

Mercan Dede Kimdir?

Gerçek adı Arkın Ilıcalı olan Mercan Dede, 1966'da Bursa'da dünyaya geldi; Türk-Kanadalı neyzen, besteci, yapımcı ve DJ olarak tanınır. Elektronik projelerinde DJ Arkin Allen adını kullanır. Ney ve bendir gibi geleneksel çalgılardaki ustalığını elektronik seslerle birleştirerek tasavvuf müziğinin akustik ruhunu Doğu ezgileriyle buluşturan bir dünya müziği tarzı geliştirmiş ve uluslararası bir dinleyici kitlesine ulaşmıştır.

Müziğe erken yaşta ilgi duydu; yaklaşık on beş yaşında ney çalmaya başladı, ardından bendir ve ud gibi vurmalı ve telli çalgılara yöneldi. Tasavvuf müziği ustalarından geleneksel yolla eğitim aldı; öğretmenleri arasında Nezih Uzel ve ney sanatçısı Ömer Erdoğdular sayılır, ayrıca Niyazi Sayın'dan ebru öğrendi. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin öğretileri sanatının temel ilham kaynağı oldu. İstanbul Üniversitesi'nde gazetecilik ve fotoğrafçılık okudu; 1997'de Kanada'ya göç ederek Montreal'e yerleşti ve Concordia Üniversitesi'nde güzel sanatlar lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı. Orada tekno müziğin insanları ortak bir trans coşkusunda bir araya getirme gücünden etkilendi. 1997'de Mercan Dede Ensemble'ı kurdu; ismi İhsan Oktay Anar'ın Kitab-ül Hiyel romanındaki bir karakterden almıştır ve dede sözcüğü tasavvufta manevi büyüklere verilen saygı unvanıdır.

İlk albümü Sufi Dreams 1998'de Golden Horn etiketiyle çıktı ve müziği bir Alman televizyon belgeselinde kullanıldı. Journeys of a Dervish (1999) ve Beyhan Murphy'nin koreografisi için bestelenen Seyahatname'yi (2001) Nar (2002) izledi. Su (2004) Avrupa Dünya Müziği Listesi'nde iki ay bir numarada kaldı; Nefes ve Rûmî'nin 800. doğum yılına atfen adlandırılan 800 (2007) geldi, ikincisi aynı listede zirveye çıktı. 2013'te iki bölümlük Dünya yayımlandı. BBC Radio 3 Awards'ta iki kez aday gösterilen Dede; Susheela Raman, Azam Ali, Dhafer Youssef, Sheema Mukherjee, Hugh Marsh ve Ceza gibi sanatçılarla çalıştı. Fatih Akın'ın 2005 tarihli belgeseli İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmek'te yer aldı ve görsel sanat çalışmaları 2023-2024'te İstanbul'da Casa Botter'da sergilendi.