Müzeyyen Senar

Müzeyyen Senar — Tərcümeyi-hal

Müzeyyen Senar (əsl adı ilə Müzeyyen Dombayoğlu Senar; d. 16 iyul 1918, Gököz, Keles, Bursa – ö. 8 fevral 2015, İzmir) — türk klassik musiqisinin ən tanınmış səslərindən biri olan türk müğənnisi və kino aktrisasıdır. Doğulduğu vaxt Osmanlı dövlətinin son illərinin yaşandığı Bursanın bir kəndindən çıxaraq Respublika dövrü türk musiqisinin simvol adlarından birinə çevrilmiş, uzun karyerası boyunca «Respublikanın Divası» adlandırılmışdır.

Musiqi təhsilinə Anadolu Musiqi Cəmiyyətində başladı; ud və skripka müəllimi Kemal Niyazi Seyhunun nəzarəti altında çalışdı. Dövrün öndə gələn bəstəkarlarından Hafız Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar, Lem'i Atlı və Mustafa Nafiz Irmak kimi adlar ona dərs verdi və öz əsərlərini oxumasında yol göstərdi. Güclü səsi ilə qısa müddətdə diqqət çəkən sənətçi hələ yeniyetməlik çağında, 1930-cu illərdə İstanbulun qazino və müzikhollərində səhnəyə çıxmağa başladı.

Təxminən yetmiş ilə yayılan səhnə və val karyerasında çoxsaylı albom doldurdu. 1973-1974-cü illərdə buraxılan beş albomluq 40. Sanat Yılında Veda silsiləsi sənət həyatının qırxıncı ilini taclandırdı; Bir Bahar Akşamı (1977), Çilingir Sofrası (1978) və Müzeyyen Senar'la Fasl-ı Muhabbet (1989) kimi işləri də geniş kütlələrə çatdı. Repertuarından toplanan Atatürk'ün Sevdiği Şarkılar (2007) kimi seçmələr də yayımlandı; yazıları ölümündən sonra yeni toplularla yenidən dövriyyəyə girdi. Səhnəyə vida etməsi 2000-ci illərə təsadüf etdi.

Kino ilə əlaqəsi həm aktyorluq, həm də səsləndirmə yönü ilə davam etdi. Kerem ile Aslı (1942) və Nasreddin Hoca Düğün'de (1943) ilə başlayan film yolu İstanbul Geceleri (1950), Sihirli Define (1950), Ne Sihirdir Ne Keramet (1951), Sevgili Hocam (1972) və Analar Ölmez (1976) ilə davam etdi. Mahnıları bir çox Yeşilçam filmində istifadə olundu. 1989-cu ildə Taş Plaktan Bugüne adlı televiziya serialında yer aldı; Fatih Akının İstanbul musiqisindən bəhs edən sənədli filmi İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmek (2005) isə onu yeni nəsillərlə görüşdürdü.

Türkiyə Respublikası tərəfindən Dövlət Sənətçisi adına layiq görüldü və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəniyyət və Sənət Böyük Mükafatını aldı. Şəxsi həyatında Ercüment Işıl ilə evləndi. 8 fevral 2015-ci ildə İzmirdə 96 yaşında həyatını itirdi.