Sezen Aksu

Sezen Aksu — Biografija

Sezen Aksu, pravim imenom Fatma Sezen Yıldırım (r. 13. jula 1954, Sarayköy, Denizli), turska pjevačica, tekstopisac, kompozitorka i muzička producentica. U karijeri koja je počela sredinom 1970-ih postala je jedno od vodećih imena koja su oblikovala tursku pop muziku, prodavši širom svijeta preko 40 miliona albuma. U medijima je poznata pod nadimcima „Mala vrapčica“ i „kraljica turskog popa“.

Kćerka je majke iz porodice koja je stigla iz Soluna u okviru razmjene stanovništva i oca iz okruga Pazar u Rizeu. Kada je imala tri godine, porodica se preselila u Izmir, gdje se i školovala. Nakon završetka Gimnazije za djevojčice u Izmiru, upisala je Poljoprivredni fakultet Univerziteta Ege, ali je napustila studije u drugoj godini i okrenula se muzici. Godine 1974. preselila se u Istanbul kako bi snimala ploče, a godinu kasnije, pod imenom Sezen Seley, objavila je svoj prvi singl Haydi Şansım.

Svoj prvi studijski album, Allahaısmarladık, objavila je 1977. godine. Slijedili su Serçe (1978), Sevgilerimle (1980), Ağlamak Güzeldir (1981), Firuze (1982), Sen Ağlama (1984), Git (1986) i Sezen Aksu Söylüyor (1989). Album Gülümse iz 1991. godine postao je jedan od najprodavanijih albuma svih vremena u Turskoj. U narednim godinama objavljeni su Deli Kızın Türküsü (1993), Işık Doğudan Yükselir (1995) i Düş Bahçeleri (1996); album Düğün ve Cenaze (1997), čiju je muziku komponovao Goran Bregović, donio joj je i međunarodnu publiku.

Tokom 2000-ih nastavila je biti plodna, s albumima poput Deliveren (2000), Şarkı Söylemek Lazım (2002), Yaz Bitmeden (2003), Bahane (2005), Deniz Yıldızı (2008) i Öptüm (2011); nakon toga uslijedili su Biraz Pop Biraz Sezen (2017), DEMO (2018) i Demo 2 (2020). Nakon pauze od pet godina, 27. juna 2025. na digitalnim platformama objavila je album Paşa Gönül Şarkıları, koji sadrži 12 pjesama.

Osim pjevanjem, Aksu se istaknula i time što je pjesme koje je sama pisala i komponovala ustupala drugim izvođačima. Podržavala je mnoge svoje prateće vokalistkinje i vokaliste te producirala njihove albume, doprinoseći tokom 1990-ih afirmaciji izvođača poput Sertab Erener, Şebnem Ferah, Aşkın Nur Yengi, Leventa Yüksela, Yıldız Tilbe, Yonce Evcimik, Hande Yener i Haruna Kolçaka. Pjesme Şımarık i Şıkıdım, koje je napisala za Tarkana, postale su hitovi širom kontinenata, a njene pjesme su na Balkanu ponovo obrađivane na različitim jezicima. Godine 2010. američka radio-kuća NPR uvrstila ju je među „50 velikih glasova“ svijeta.

Aksu je zadržala vezu i s filmom i televizijom; pojavila se pred kamerama u filmu Minik Serçe iz 1978. godine, a u narednim godinama nastupila je i u ostvarenjima poput Büyük Yalnızlık (1989) i Osmanlı Cumhuriyeti (2008). Sudjelovala je i u dokumentarnom filmu Fatiha Akına o turskoj muzici, İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmek (2005). Njene pjesme korištene su i u muzici filmova poput Propaganda (1999) i Delibal (2015).