کلاه (Le Doulos)

Le Doulos فیلم جنایی سیاه‌وسفید محصول ۱۹۶۲ و همتولید فرانسه و ایتالیاست که در خط نئونوآر و هیجان کارآگاهی جای دارد. واژه‌ی «doulos» در عنوان آن در فرانسوی هم به نوعی کلاه و هم در زبان عامیانه‌ی دنیای زیرزمینی به خبرچین پلیس اشاره دارد؛ فیلم این معنای دوگانه را با نوشته‌های آغازین همان دقایق نخست توضیح می‌دهد. نویسنده و کارگردان فیلم ژان-پیر ملویل است؛ داستان بر رمانی به همین نام از پیر لسو استوار است.

مردی که تازه از زندان آزاد شده به تدارک سرقتی تازه می‌پردازد؛ پس از انتقام گرفتن برای یک دوست قدیمی از دوستی تازه کمک می‌خواهد و اعتماد، خیانت و این پرسش که چه کسی خبرچین چه کسی است، رویدادها را پیش می‌برد. در نقش‌های اصلی ژان-پل بلموندو و سرژ رجیانی هستند؛ ژان دزایی، میشل پیکولی و دومینیک زاردی نیز در گروه بازیگران هستند. ملویل طرح رویدادهای رمان را تا حد زیادی حفظ کرده و فضای دلگیر و ابهام را با افزوده‌ی خود برجسته کرده است. این یکی از سه فیلم ملویل است که بلموندو را در نقش اصلی می‌بینیم.

فیلمبرداری در فاصله‌ی آوریل تا ژوئن ۱۹۶۲ در استودیوی ژنر ملویل در پاریس و در خیابان‌های شهر انجام شد؛ فولکر شلوندورف نیز از دستیاران کارگردان بود. بودجه‌ی فیلم حدود دو میلیون فرانک گزارش شده است. فیلم در فرانسه به حدود ۱٫۵ میلیون تماشاگر رسید و در جدول گیشه‌ی سال چهل‌وسوم شد؛ محافل هوادار موج نو در آغاز با آن برخوردی دوگانه داشتند و با گذشت زمان منتقدان آن را از آثار شاخص ملویل شمردند. در کشورهای انگلیسی‌زبان با نام The Finger Man نمایش داده شد؛ مارتین اسکورسیزی و کوئنتین تارانتینو آن را از بهترین‌های این ژانر یاد کرده‌اند.