Ahmet Kaya

Ahmet Kaya — Tərcümeyi-hal

Ahmet Kaya (28 oktyabr 1957, Malatya – 16 noyabr 2000, Paris) — türk müğənnisi, bəstəkar, söz müəllifi və musiqiçidir. Özgün musiqi və protest musiqi adlandırılan cərəyanın Türkiyədəki ən tanınmış nümayəndələrindən biri olmuş, albomları ölkənin ən çox satılanları sırasında yer almışdır.

Ailəsi 1956-cı ildə Adıyamandan Malatyaya köçdü; adıyamanlı kürd ata ilə ərzurumlu türk ananın beşinci övladı kimi dünyaya gəldi. Ailənin dolanışıq çətinliyi çəkdiyi bir mühitdə böyüdü və ibtidai məktəbi Malatyada oxudu. Həyatından bəhs edən bir sənədli filmdə musiqi ilə altı yaşında ikən atasının hədiyyə etdiyi bağlama sayəsində tanış olduğunu söyləmişdir.

Musiqi karyerasına 1980-ci illərin ortasında başladı. İlk albomu Ağlama Bebeğim 1985-ci ildə buraxıldı; həmin il Acılara Tutunmak, ardından Şafak Türküsü (1986), An Gelir (1986), Yorgun Demokrat (1987), Başkaldırıyorum (1988) və İyimser Bir Gül (1989) gəldi. 1990-cı illərdə Sevgi Duvarı (1990), Başım Belada (1991), Dokunma Yanarsın (1992), Tedirgin (1993), Şarkılarım Dağlara (1994), Beni Bul (1995), Yıldızlar ve Yakamoz (1996) və Dosta Düşmana Karşı (1998) albomları ilə çox geniş dinləyici kütləsinə çatdı; Resitaller 1 və Resitaller 2 adlı canlı yazıları da eyni dövrdə yayımlandı.

Kino və televiziya ilə də maraqlandı. Nisan Bitti (1986) və Bay E (1995) filmlərində, Aynalar (1996) serialında rol aldı; Tatar Ramazan (1990) və Tatar Ramazan: Sürgünde (1992) filmlərinin musiqilərinə imza atdı.

1999-cu ilin fevralında Türkiyənin tanınmış müğənnilərinin qatıldığı bir mükafat mərasimində «İlin Musiqiçisi» mükafatını alarkən kürdcə mahnı oxumaq istədiyini açıqlaması geniş əks-səda doğurdu. Mətbuata əks olunan xəbərlərə görə mərasim hadisəli şəkildə başa çatdı; sənətçi bu açıqlamadan sonra geniş ictimai müzakirənin və barəsində başlanan hüquqi prosesin ünvanına çevrildi. Bu hadisələrdən sonra Türkiyəni tərk edərək Parisdə məskunlaşdı və ömrünün son illərini orada keçirdi. 16 noyabr 2000-ci ildə Parisin 15-ci dairəsində infarkt nəticəsində 43 yaşında həyatını itirdi.

Siyasi mövqeyi karyerası boyunca ictimaiyyətdə müzakirə mövzusu oldu; mənbələrdə özünü sosialist demokrat və insan haqları müdafiəçisi kimi təqdim etdiyi, sonrakı illərdə türk və kürd xalqları arasında yaxınlaşmanı müdafiə edən mətnlərə yönəldiyi bildirilir. Ölümündən sonra Hoşçakalın Gözüm... (2001), Biraz da Sen Ağla (2003) və Ülkemde Son Turnem (2010) kimi albomları yayımlandı və mahnıları müxtəlif nəsillərdən olan dinləyicilər tərəfindən sevilməyə davam etdi. Prezidentin Mədəniyyət və Sənət Böyük Mükafatına layiq görülmüşdür.