ییلماز گونی
عکس: Wikimedia Commons · Ankara'dan · CC0

ییلماز گونی Yılmaz Güney

بازیگر · در ۴۷ سالگی درگذشت

زندگی‌نامه

نمایه

سن هنگام درگذشت۴۷
تاریخ تولد۱ آوریل ۱۹۳۷
محل تولدYenice، آدانا
تاریخ درگذشت۹ سپتامبر ۱۹۸۴
حرفهبازیگر, کارگردان سینما, فیلمنامه‌نویس, تدوینگر
برج فلکیحمل
نام واقعیYılmaz Pütün
تحصیلاتAnkara University Faculty of Law (did not finish); Istanbul University Faculty of Economics
همسرFatoş Güney
همسر سابقNebahat Çehre
محل درگذشتپاریس، فرانسه

فیلموگرافی / پروژه‌ها

ییلماز گونی — بیوگرافی

یلماز گونی، بازیگر، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده، تدوینگر، نویسنده و شاعر، از اثرگذارترین نام‌های سینمای ترکیه بود؛ گونی که نام اصلی‌اش یلماز پوتون بود، در ۱ آوریل ۱۹۳۷ در یه‌نیجهٔ آدانا به دنیا آمد و در ۹ سپتامبر ۱۹۸۴ در پاریس درگذشت. گونی که کردتبار و زازا بود، فیلم‌هایش را به ترکی ساخت و با نگاهی چپ‌گرایانه، شرایط زندگی طبقات زحمتکش و نیز فرهنگ، زبان و هویت مردم کرد را به پردهٔ سینما آورد.

تحصیلات دانشگاهی را در آنکارا با تحصیل حقوق آغاز کرد و نیمه‌کاره رها کرد، سپس در استانبول اقتصاد خواند. در ۱۹۵۹ به‌عنوان بازیگر وارد سینما شد. در ۱۹۶۱ به‌اتهام تبلیغ کمونیسم در داستانی که پیش‌تر در نوزده‌سالگی نوشته بود، بازداشت شد و به یک سال و نیم زندان و شش ماه تبعید محکوم گردید. پس از آزادی در میان بازیگران رکوردشکن گیشهٔ Yeşilçam قرار گرفت و با لقبی که از مجموعهٔ Çirkin Kral که در آن بازی کرد گرفت، شناخته شد.

در ۱۹۶۶ با At Avrat Silah به کارگردانی روی آورد؛ Hudutların Kanunu که فیلم‌نامه‌اش را نوشت و نقش اصلی‌اش را بازی کرد، شهرت بزرگی برایش آورد و در ۱۹۶۸ شرکت تولید خود را تأسیس کرد. در ۱۹۶۷ با بازیگر نباهت چهره ازدواج کرد. دو سال بعد با فاتوش گونی ازدواج کرد.

گونی که کارنامه‌اش را با فیلم‌های ماجرایی و اکشن آغاز کرده بود، از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ به روایت‌های اجتماعی و سیاسی روی آورد. نخستین کار مهم کارگردانی‌اش در این مسیر Umut (۱۹۷۰) بود؛ پس از آن Ağıt، Baba، Arkadaş و Endişe آمدند. در ۱۹۷۲ به این دلیل که به مبارزان حزب-جبهه آزادی‌بخش خلق ترکیه کمک کرده بود، به زندان محکوم شد و با عفو عمومی ۱۹۷۴ آزادی خود را بازیافت.

در همان سال در آدانا که برای فیلم‌برداری Endişe در آن بود، به مرگ قاضی سفا موتلو متهم شد. روایت‌هایی هست که قتل را مستقیماً به او نسبت می‌دهند و روایت‌هایی نیز هست که می‌گویند او اتهام را نپذیرفته یا مرگ پس از یک درگیری رخ داده است. مجازات صادرشده نیز بنا بر منابع فرق می‌کند: هم نوزده سال ذکر شده و هم بیست‌وچهار سالی که به هجده سال کاهش یافته است. در زندان به نوشتن ادامه داد؛ Sürü (۱۹۷۹) که فیلم‌نامه‌اش را نوشت در ۱۹۷۹ در لوکارنو پلنگ طلایی را برد و Düşman (۱۹۸۰) نیز حاصل همین دوره است.

پس از کودتای ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰، در ۱۹۸۱ که از زندان نیمه‌باز ایسپارتا با مرخصی بیرون آمد، بازنگشت و به خارج از کشور گریخت و در فرانسه ساکن شد. Yol که فیلم‌نامه، تهیه‌کنندگی و تدوینش را بر عهده داشت و دستیارش شریف گورن فیلم‌برداری آن را انجام داد، در ۱۹۸۲ در جشنوارهٔ فیلم کن شایستهٔ نخل طلا شد؛ این جایزه مشترک بود. Duvar (۱۹۸۳) که در فرانسه ساخت، آخرین فیلمش شد. در ۱۹۸۳ از تابعیت ترکیه خارج شد؛ در همان سال همراه شاعران کرد جگرخوین و عبدالرحمان شرفکندی مؤسسهٔ کرد پاریس را بنیان گذاشت. گونی که صاحب جایزهٔ رمان Orhan Kemal و جوایز Altın Portakal بود، در ۹ سپتامبر ۱۹۸۴ در پاریس بر اثر سرطان معده در چهل‌وهفت‌سالگی درگذشت.

واکنش‌ها

می‌توانید حداکثر ۳ واکنش انتخاب کنید.

نظرات