Yılmaz Güney
Foto: Wikimedia Commons · Ankara'dan · CC0

Yılmaz Güney

Oyuncu · 47 yaşında vefat etti

Biyografi

Künye

Vefat Yaşı47
Doğum Tarihi1 Nisan 1937
Doğum YeriYenice, Adana
Vefat9 Eylül 1984
MeslekOyuncu, Film yönetmeni, Senarist, Film kurgucusu
BurcuKoç
Gerçek AdıYılmaz Pütün
EğitimAnkara Üniversitesi Hukuk Fakültesi (yarım), İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi
EşiFatoş Güney
Eski EşiNebahat Çehre
Ölüm YeriParis, Fransa

Filmografi / Projeler

Yılmaz Güney Kimdir?

Oyuncu, yönetmen, senarist, yapımcı, kurgucu, yazar ve şair Yılmaz Güney, Türk sinemasının en etkili isimlerinden biri oldu; doğum adı Yılmaz Pütün olan Güney, 1 Nisan 1937'de Adana'da, Yenice'de doğdu ve 9 Eylül 1984'te Paris'te öldü. Kürt ve Zaza kökenli olan Güney, filmlerini Türkçe çekmiş, sol bir dünya görüşüyle emekçi sınıfların yaşam koşullarını ve Kürt halkının kültürünü, dilini ve kimliğini beyaz perdeye taşımıştır.

Üniversite eğitimine Ankara'da hukuk öğrenimiyle başlayıp yarıda bırakmış, ardından İstanbul'da iktisat okumuştur. Sinemaya 1959'da oyuncu olarak adım attı. 1961'de, daha önce on dokuz yaşındayken kaleme aldığı bir öyküde komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla tutuklanıp bir buçuk yıl hapis ve altı ay sürgün cezasına çarptırıldı. Serbest kaldıktan sonra Yeşilçam'ın gişe rekorları kıran oyuncuları arasına girdi ve rol aldığı Çirkin Kral serisinden gelen lakapla tanındı.

Yönetmenliğe 1966'da At Avrat Silah ile geçti; senaryosunu yazıp başrolünde oynadığı Hudutların Kanunu ona büyük ün kazandırdı, 1968'de ise kendi yapım şirketini kurdu. 1967'de oyuncu Nebahat Çehre ile evlendi. İki yıl sonra Fatoş Güney ile evlendi.

Kariyerine macera ve aksiyon filmleriyle başlayan Güney, 1960'ların sonlarından itibaren toplumsal ve politik anlatılara yöneldi. Bu çizgideki ilk önemli yönetmenlik çalışması Umut (1970) oldu; onu Ağıt, Baba, Arkadaş ve Endişe izledi. 1972'de Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi militanlarına yardım ettiği gerekçesiyle hapis cezası aldı, 1974 genel affıyla özgürlüğüne kavuştu.

Aynı yıl Endişe'nin çekimleri için bulunduğu Adana'da yargıç Sefa Mutlu'nun ölümüyle suçlandı. Cinayeti doğrudan ona atfeden anlatımlar olduğu gibi suçlamayı reddettiğini ya da ölümün bir kavga sonrasında gerçekleştiğini belirten anlatımlar da vardır. Verilen ceza da kaynaklara göre değişir: on dokuz yıl olarak da, yirmi dörtten on sekize indirilmiş olarak da geçer. Hapisteyken yazmaya devam etti; senaryosunu yazdığı Sürü (1979) 1979'da Locarno'da Altın Leopar kazandı, Düşman (1980) da bu dönemin ürünüdür.

12 Eylül 1980 darbesinin ardından, 1981'de Isparta Yarı Açık Cezaevi'nden izinli çıktığında geri dönmeyip yurt dışına firar etti ve Fransa'ya yerleşti. Senaryosunu yazıp yapımcılığını ve kurgusunu üstlendiği, asistanı Şerif Gören'in çektiği Yol, 1982'de Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'ye layık görüldü; ödül paylaşılmıştır. Fransa'da çektiği Duvar (1983) son filmi oldu. 1983'te Türk vatandaşlığından çıkarıldı; aynı yıl Kürt şairler Cigerxwîn ve Abdurrahman Şerefkendi ile birlikte Paris Kürt Enstitüsü'nü kurdu. Orhan Kemal Roman Ödülü ve Altın Portakal ödüllerinin sahibi Güney, 9 Eylül 1984'te Paris'te mide kanseri nedeniyle kırk yedi yaşında yaşamını yitirdi.

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Kariyerine farklı gözlerle

Yapay zekâ destekli editoryal değerlendirmeler: farklı izleyici bakış açılarından, yalnızca kişinin ekran çalışmalarına bakarak yazıldı. Okur yorumu değildir; okurların yorumları aşağıda.

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Yılmaz Güney'in oyunculuğunda dönüm noktası, Ömer Lütfi Akad'ın Hudutların Kanunu'ndan kendi yönettiği Umut'a uzanan çizgidir. İlkinde senaryosunu yazdığı sınır köylüsü Hıdır'ı bir başka yönetmenin kamerası önünde oynar; Umut'ta işsiz bir arabacı olan Cabbar'ı kendi yönetimiyle kurar. Güney'in önemi, popüler başrol oyunculuğundan gerçekçi sinemanın yüzü olmaya geçişi tek bir filmografide göstermesidir.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Yılmaz Güney'in en bilinen karakterleri hep bir eşiğe sıkışmış adamlardır. Hudutların Kanunu'nda ordu ile toprak sahipleri arasında kalan kaçakçı Hıdır, Umut'ta atını kaybedip borca giren Cabbar bunun örnekleridir. Sürü'de ise kan davası yüzünden sürüsünü satmak zorunda kalan bir köylünün öyküsünü yazar ve yapımcılığını üstlenir. Bu filmler birlikte, yoksul ve taşralı erkeğin düzen karşısındaki çaresizliğinin ortak bir portresini çıkarır.

Yorumlar