Yol

Yol

Film · 1982 · 6 kişi

Yol, 12 Eylül 1980 darbesinden sonraki Türkiye'yi beş mahkûmun öyküleri üzerinden anlatan, politik tonu güçlü bir dramdır. Senaryoyu hapisteyken Yılmaz Güney yazdı; çekimleri onun ayrıntılı talimatlarıyla eski yardımcısı Şerif Gören yürüttü. Film 1982 Cannes'da Costa-Gavras'ın Kayıp filmiyle birlikte Altın Palmiye'ye değer görüldü ve bu ödülü alan ilk Türk yapımı oldu. Türkiye'de uzun yıllar yasak kaldı, ancak 12 Şubat 1999'da sinemalarda gösterildi.

Beş mahkûm İmralı Açık Cezaevi'nden bir haftalık izne çıkar ve köylerine doğru yola düşer. Tarık Akan'ın canlandırdığı Seyit Ali, namusunu lekelediği için karısı Zine'yi (Şerif Sezer) cezalandırma görevine karşı bocalar; Halil Ergün Mehmet Salih'i, Necmettin Çobanoğlu Ömer'i oynar. Dışarıdaki dünya içerideki kadar acımasızdır: baskı, töre, yoksulluk ve Kürtlerin sorunları sahnelere yayılır. Film, Türkçe bir yapımda Kürdistan sözcüğünün geçtiği ve bazı cümlelerin Kürtçe söylendiği ilk film olarak da anılır.

Güney Film, Maran Film ve Cactus Film'in yapımı olan filmin müziği Zülfü Livaneli'ye, görüntü yönetmenliği Erdoğan Engin'e aittir. Negatifler İsviçre'ye gönderildi; hapisten kaçan Güney kurguyu Fransa'da tamamladı. Film, 55. Akademi Ödülleri'nde İsviçre'nin adayı oldu ama aday gösterilmedi. 2014'e kadar 32 yıl boyunca Türkiye'nin tek Altın Palmiyeli filmi kaldı.

YönetmenYılmaz Güney, Şerif Gören
Yapım ŞirketiGüney Film, Maran Film, Cactus Film
SenaristYılmaz Güney
Film yapımcısıYılmaz Güney
Film kurgucusuYılmaz Güney
BesteciZülfü Livaneli
Yol

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Oyuncular

Farklı gözlerle

Yapay zekâ destekli editoryal değerlendirmeler: farklı izleyici bakış açılarından yazıldı. Okur yorumu değildir; okurların incelemeleri aşağıda.

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Yol, sinema tarihinde yapım koşullarıyla da anılan ender filmlerden: senaryoyu hapisteki Yılmaz Güney yazmış, çekimleri onun ayrıntılı talimatlarıyla Şerif Gören yürütmüş, kurgu ise Fransa'da tamamlanmış. Bu uzaktan yönetilen rejinin izleri yer yer hissediliyor; beş ayrı öykü arasındaki geçişler her zaman aynı yoğunlukta değil, bazı hatlar ötekilerin gölgesinde kalıyor. Yine de Erdoğan Engin'in görüntüleri dışarıdaki dünyayı bir hapishane avlusu kadar kuşatıcı kılıyor, Zülfü Livaneli'nin müziği de bu ağırlığı taşımaya yardım ediyor. Tarık Akan ile Şerif Sezer'in paylaştığı hat, filmin en sarsıcı oyunculuklarını barındırıyor. Altın Palmiye'ye neden değer görüldüğünü anlamak zor değil.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Yol, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından gelen Türkiye'yi beş mahkûmun bir haftalık izni üzerinden okuyor ve en çarpıcı fikrini baştan koyuyor: cezaevinin dışı, içinden daha özgür değil. Baskı, töre, yoksulluk ve Kürtlerin sorunları tek bir öyküye sıkıştırılmadan farklı yollara dağıtılmış. Türkçe bir yapımda Kürdistan sözcüğünün ilk kez geçtiği ve bazı cümlelerin Kürtçe söylendiği film olarak anılması, Türkiye'de uzun yıllar yasaklı kalıp sinemalara ancak 1999'da çıkabildiği düşünülünce ayrı bir anlam kazanıyor. Seyit Ali'nin karısını cezalandırma göreviyle bocalaması, namus kavramının bireyi nasıl ezdiğini pek çok sosyoloji kitabından daha yalın gösteriyor. Döneminin bir belgesi gibi de izlenebilecek bir film.

Aile İzleyicisi Evde herkesle birlikte izlenebilir mi diye bakan, mizaha ve duyguya önem veren bir bakış.

Töre, namus yüzünden cezalandırılması istenen bir kadın, yoksulluk ve baskı: Yol'un konusu çok ağır. Hafif bir an beklemeyin, film ağırlığını neredeyse hiç bırakmıyor. Önemli bir film olduğu belli, Altın Palmiye de almış. Ama bunu yetişkinler kendi aralarında izlesin. Lise çağındaki gençlerle izlenecekse, sonrasında konuşmak için zaman ayırmak iyi olur.

İncelemeler (0)

Giriş Yap İnceleme yazmak için giriş yapın.

Yorumlar