Tarık Akan
Foto: Wikimedia Commons · Ozgur Poyrazoglu · CC BY-SA 2.0

Tarık Akan

Oyuncu · 66 yaşında vefat etti

Biyografi

Künye

Vefat Yaşı66
Doğum Tarihi13 Aralık 1949
Doğum Yeriİstanbul
Vefat16 Eylül 2016
MeslekOyuncu, Film yapımcısı
BurcuYay

Filmografi / Projeler

Tarık Akan Kimdir?

Tarık Akan, Yeşilçam'ın romantik komedilerle yükselen jönlerinden, sonra da toplumcu ve politik sinemanın en tanınan yüzlerinden biri olarak hatırlanır. Gerçek adı Tahsin Tarık Üregül olan sanatçı, Hababam Sınıfı'ndaki Damat Ferit ile geniş kitlelerin sevgisini kazandı, Yol ile de dünya sinemasına adını duyurdu. 16 Eylül 2016'da İstanbul'da, 66 yaşında akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetti.

Kariyeri 1970'te Ses dergisinin düzenlediği artist yarışmasını kazanmasıyla başladı; 1971'de Solan Bir Yaprak Gibi ile perdeye çıktı. Suçlu ile 1973'te Altın Portakal'da en iyi erkek oyuncu seçildi, Canım Kardeşim, Hababam Sınıfı, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı, Mavi Boncuk, Tatlı Dillim ve Ah Nerede gibi filmlerle dönemin gözdesi oldu. 1970'lerin sonunda bıyıklı ve sakallı görünümüyle Maden, Sürü, Kanal ve Yılmaz Güney'in öyküsünü yazdığı Yol gibi toplumsal filmlere yöneldi. Yol 1982'de Cannes'da Altın Palmiye aldı; Akan da en iyi erkek oyuncu dalında aday gösterildi. Pehlivan ile Berlin Film Festivali'nde onur ödülü aldı. Sonraki yıllarda Karartma Geceleri, Vizontele Tuuba ve Deli Deli Olma ile ekranda kaldı.

Toplam 110 kadar filmde oynadı, Altın Portakal'da rekor sayıda, yedi kez en iyi erkek oyuncu ödülü kazandı. 1980 darbesinin ardından hapis yattı ve bu dönemi Anne Kafamda Bit Var adlı kitabında anlattı. Yapımcılık ve yönetmenlik yaptı; Nesin Vakfı ile Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı'nın başkanlığını üstlendi.

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Kariyerine farklı gözlerle

Yapay zekâ destekli editoryal değerlendirmeler: farklı izleyici bakış açılarından, yalnızca kişinin ekran çalışmalarına bakarak yazıldı. Okur yorumu değildir; okurların yorumları aşağıda.

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Akan'ı anlamak için üç film yeter: Maden, Sürü ve Yol. Üçünde de oyuncu, jön görüntüsünden uzak, kısık sesli ve içe dönük bir tavır kuruyor; yönetmenler görüntüyü ve sessizliği iyi kullanıyor. Sürü'deki Şivan'da bu ölçü özellikle belirgin. İlk bakışta toplumsal dram olarak görünseler de, işin zanaatı oyunculuğun sakinliğinde ve çerçevelerin dikkatinde saklı. Kanal ve Demiryol gibi dönemin bir başka toplumsal işleri de bu yaklaşımı pekiştiriyor; yönetmenlerin ağırlık verdiği ortak şey, bir yüzün büyük açıklamalar yapmadan da hikâye taşıyabilmesi. Jön döneminden sonraki bu sadeleşme oyuncunun en ilginç evresi.

Yeşilçam Nostaljisi Klasiklerle büyümüş, sıcak hikâye ve güçlü oyunculuk arayan bir izleyici bakışı.

Kariyerin ilk yıllarındaki romantik komedilerde, Öyle Olsun ve Ah Nerede gibi işlerde aynı tatlı oğlan rolü fazla kolay bir kalıba oturuyor. Hababam Sınıfı'ndaki Damat Ferit'in esprisi, sonraki benzerlerinde seyreliyor. Eski sinemanın en kıymetli yanı, her filmde yeni bir hikâye ve bir ahlaki merkez kurmasıydı; bu işlerde senaryolar bunu her zaman vermiyor, oyuncu da çoğu zaman aynı tatlılıkla yetiniyor.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Akan'ın filmografisi, Yeşilçam'ın 1970'lerdeki iki yüzünü yan yana gösteriyor. Bir yanda Canım Kardeşim ve Tatlı Dillim gibi kentli aile komedileri, diğer yanda Maden, Kanal ve Demiryol gibi çalışma hayatına ve taşraya bakan filmler. Bu geçiş, seyircinin gülme alışkanlığından toplumsal sorunlara dönen ilgisini yansıtıyor. Aynı oyuncunun iki dünyada da inandırıcı durması, dönemin değişimini okumak için iyi bir örnek. Kan gibi sonraki işler ise aynı toplumsal ilginin sürdüğünü gösteriyor.

Yorumlar