Yitzhak Isaac Levy

Yitzhak Isaac Levy — Biografia

Yitzhak Isaac Levy ishte një bariton, kompozitor dhe muzikolog izraelit që si e këndonte ashtu edhe e shkruante trashëgiminë e këngëve në ladino (judeo-spanjisht). Artisti, që lindi në Manisa dhe emigroi në Palestinë në moshë fëmije, njihet për mbledhjen dhe botimin e këngëve dhe traditës liturgjike të hebrenjve sefardë; vajza e tij Yasmin Levy e vazhdon këtë traditë muzikore edhe sot.

Familja e çoi në 1922, kur ishte tre vjeç, nga Manisa në Palestinë. Arsimin muzikor e mori në Konservatorin e Muzikës të Jeruzalemit, pastaj zhvilloi zërin e tij bariton në Akademinë Izraelite të Muzikës Samuel Rubin në Tel Aviv. Si kompozitor shkroi muzikë për vargje të Biblës dhe për poezitë fetare (piyyutim) të poetëve të epokës së artë të kulturës hebraike në Spanjë (Yehuda Halevi, Solomon ibn Gabirol, Abraham ibn Ezra). Në 1954 në radion shtetërore izraelite Kol Yisrael krijoi një seri transmetimesh në gjuhën ladino; në 1963 u emërua drejtor i departamentit të muzikës etnike të po këtij institucioni.

Puna e tij mbledhëse u hodh edhe në shkrim: Chants judéo-espagnols me katër vëllime (1959-1973) dhe Antología de Liturgia Judeo-Española, që mbledh me shumë vëllime tekstet liturgjike judeo-spanjolle, janë ndër të parat; Cante Judeo-Español u botua pas vdekjes, në 1980 në Paris. Bashkëshortja e tij Kohava Levy është gjithashtu interpretuese e këngëve sefarde; një nga katër fëmijët e çiftit është Yasmin Levy. Levy vdiq më 21 korrik 1977 në Jeruzalem.